گیلکی کیبورد ؤ تی نیویشتن
گیلکی زوان ره نیویشتن، فقط فارسی حرفان ره پشت سر هم دئن نیه. گیلکی واژان میئن صداهایی دَره کی فارسی ؤ عربی کیبورد همه‌شان ره یک‌جور نیشان نده. اَ صفحه میئن کیبورد، گیلکی Keyman چیدمان ره نیشان دَنه؛ اَ چیدمان فارسی کیبورد ره پایه گیفته ؤ گیلکی نیویشتن وسه چندتا نیشان اضافه کوده. اگر تی موشین میئن دیگه چیدمان کار کنه، ممکنه دکمه‌ان جاشان اَ تصویر جه فرق دَره. اول چیدمان نام ره بدین، بعد دکمه‌ان ره امتحان بکن.
گیلکی میئن نیویشتن شیوه‌ان ؤ لهجه‌ان فرق دَره. رشتی، لاهیجانی ؤ دیگه گیلکی گونه‌ان همه واژان ره یک‌جور ننویسن. اَ ابزار تی املا ره درست نکنه ؤ واژه ره ترجمه هم نکنه؛ ابزار فقط نیشان دَنه کی تی کیبورد دکمه مرورگر وسه پیام بفرسته یا نه. اَ فرق ره به خاطر بگیر: دکمه کار کئن، حرف درست درآمدن ؤ واژه درست نیویشتن، سه‌تا جدا کار هسن.
دکمه‌ان ره چطور امتحان بکنی؟
کیبورد تصویر ره کلیک بکن ؤ تی واقعی کیبورد جه یک دکمه ره فشار بده. هر دکمه کی پیام بفرسته، تصویر میئن روشن ببه. وختی دست ره ورداری، نیشان باقی بمَنه تا بدانی کدام دکمه‌ان ره امتحان کودی. فقط «گیلکی زوان» ره نیویشتن همه دکمه‌ان ره امتحان نکنه. حرفان ردیف ره یکی‌یکی برو، بعد عددان، نشانه‌ان ؤ فاصله دکمه ره هم امتحان بکن.
Shift چپ ؤ راست ره جدا امتحان بکن. Enter، Backspace، Tab ؤ تیر دکمه‌ان ره هم یاد نبر. اگر تی کیبورد کوچیک هسه، ممکنه جدا عدد دکمه‌ان یا Home ؤ End نداشته ببه. ندئن یک دکمه ره کی اصلاً سخت‌افزار میئن نیه، خرابی حساب نکن. تصویر اندازه ره تی دستگاه جه جور بکن. اَ صفحه میئن ANSI ؤ ISO انتخاب، فقط تصویر شکل ره عوض کونه؛ ویندوز یا مک چیدمان ره عوض نکنه.
ؤ، ئ ؤ أ ره جدا بدین
گیلکی متن میئن ؤ، ئ، أ ؤ دیگه نیشانان مهم هسن. کیبوردی کی فارسی نیویشتن وسه خوب کار کونه، ممکنه گیلکی واژان وسه همه نیشانان ره راحت نده. اَ Keyman چیدمان میئن Shift جه بعضی اضافه حرفان درآمدنه. مثلاً Shift ؤ A، ؤ ره دَنه؛ Shift ؤ S، ئ ره دَنه؛ Shift ؤ G، أ ره دَنه. اَ راه فقط نام‌برده چیدمان وسه هسه. دیگه بسته میئن همان دکمه ممکنه دیگه حرف بده.
یک آشنا واژه ره آرام بنیویس ؤ نتیجه ره بدین. بعد همان واژه ره تی متن‌نویس میئن هم امتحان بکن. اگر دکمه تصویر میئن روشن ببه ولی حرف فرق بکنه، اول ورودی زوان ؤ چیدمان ره بدین. اگر حرف درست درآمده ولی ظاهرش یک برنامه میئن خراب هسه، ممکنه فونت یا متن نیشان دئن مشکل دَره. همه اَ مشکلان ره یک‌جا کیبورد خرابی حساب نکن.
نیم‌فاصله ؤ فاصله یک‌جور نیئن
بعضی گیلکی نیویشته‌ان میئن نیم‌فاصله به کار ره. نیم‌فاصله دو بخش ره نزدیک نگه دَره، ولی حرفان پیوستن ره عوض کونه. اَ نیشان، فاصله معمولی جه فرق دَره ؤ چشم جه همیشه راحت دیده نبه. اَ Keyman چیدمان میئن Shift ؤ Space، نیم‌فاصله دَنه. تی نصب‌کوده بسته راهنما ره هم بدین، چون دیگه چیدمان میئن راهش میتونه فرق بکنه.
دو آشنا بخش ره یک بار فاصله معمولی جه ؤ یک بار نیم‌فاصله جه بنیویس. نتیجه ره یک متن‌نویس میئن بدین ؤ کپی بکن. اگر ظاهر فرق کونه، معنی‌اش اَ نیه کی Space دکمه خراب هسه. اَ دو نیشان دو جور متن هسن. مرورگر دکمه پیام ره نیشان دَنه، ولی همه بی‌نیشان نویسه‌ان ره تصویر میئن جدا دکمه حساب نکنه. فونت ؤ متن چیدمان هم نتیجه ره عوض کنن.
راست جه چپ متن ؤ عددان
گیلکی خط معمولاً راست جه چپ نیویشته ببه. کیبورد دکمه‌ان تصویر ولی فیزیکی جاشان ره نگه دَره. اَ تصویر ره راست‌چپ نکنیم، چون دکمه جاشان دستگاه میئن عوض نبه. متن تمرین خانه راست جه چپ هسه تا گیلکی جمله ره راحت بدینی. عددان ؤ لاتین نامان ممکنه همان جمله میئن چپ جه راست نیشان داده ببن. اَ کار متن نمایش قانون جه ره، نه کیبورد پیامان برعکس بئن جه.
یک گیلکی جمله، یک عدد ؤ یک نقطه ره تمرین بکن. بعد تیر دکمه‌ان جه جمله میئن حرکت بکن. اگر نشانگر تی انتظار جه دیگه جا بره، متن جهت ؤ مخلوط خط ره بدین. آدرس ؤ نام خارجی ره جدا خط میئن نیویشتن هم نتیجه ره روشن‌تر کونه. برای دکمه امتحان، نیازی نیه رمز یا خصوصی متن ره اَ خانه میئن بنیویسی؛ یک ساده جمله کافی هسه.
ویندوز ؤ مک میئن چیدمان
اَ صفحه ره وا کئن، خودبه‌خود گیلکی کیبورد نصب نکنه. تی موشین باید ورودی مناسب داشته ببه. Keyman گیلکی بسته یک انتخاب هسه؛ بسته رسمی راهنما ره بدین ؤ همان بسته ره نصب بکن. هر ویندوز یا مک نسخه میئن لازم نیه یک آماده «Gilaki» انتخاب داشته ببه. اگر گیلکی پیدا نکودی، اَ معنی ره نده کی تی سخت‌افزار گیلکی نیویشتن وسه مناسب نیه.
ویندوز میئن زوان ؤ کیبورد تنظیمان ره وا بکن ؤ ورودی فعال ره بدین. Windows ؤ Space جه نصب‌کوده ورودی‌ان میئن انتخاب بکنی. مک میئن Keyboard ؤ Input Sources ره بدین ؤ ورودی فهرست جه تی چیدمان ره انتخاب بکن. بسته‌ای کی اضافه کودی ممکنه خودش تنظیمان داشته ببه. فقط سیستم نمایش زوان ره عوض کئن همیشه دکمه‌ان نگاشت ره عوض نکنه. اول نام ؤ نسخه ره بدین، بعد جدول جه مقایسه بکن.
وختی دکمه جواب نده
اگر یک دکمه هیچ بار روشن نبه، دوباره آرام امتحان بکن. کابل‌دار کیبورد ره اتصال جه بدین ؤ بی‌سیم کیبورد شارژ ؤ پیوند ره هم بدین. همان دکمه ره یک دیگه برنامه میئن امتحان بکن تا معلوم ببه مشکل مرورگر جه ره یا همه‌جا همان حال دَره. دکمه‌ای کی دو بار پیام دَنه هم یک بار جه خراب حساب نکن؛ تکرار تنظیمان ؤ نگه‌داشتن زمان ره بدین.
Fn ؤ بعضی صدا یا روشنایی دکمه‌ان پیام ممکنه اصلاً مرورگر ره نرسه. سیستم یا خود کیبورد اَ پیام ره بگیره. اگر اَ دکمه نمودار میئن روشن نبه، فقط اَ نتیجه جه سخت‌افزار خرابی معلوم نبه. گزارش ذخیره کئن، رسیده ؤ نرسیده کد دکمه‌ان ره نگه دَره، ولی تی تمرین متن ره گزارش میئن نذاره. اَ گزارش یک مرورگر جلسه نتیجه هسه، نه دستگاه سلامتی قطعی گواهی.
نتیجه: چیدمان ؤ حرف ره با هم بدین
گیلکی کیبورد امتحان وسه، اول نام‌برده چیدمان ره تی نصب‌کوده ورودی جه جور بکن. بعد عادی حرفان، گیلکی اضافه نیشانان، نیم‌فاصله ؤ عددان ره جدا امتحان بکن. یک کوتاه آشنا جمله ره متن تمرین خانه میئن بنیویس ؤ تی متن‌نویس جه هم مقایسه بکن. اگر پیام درست برسه ولی نتیجه واژه فرق بکنه، ورودی ؤ فونت ره بدین. اگر پیام نرسه، اتصال ؤ خود دکمه ره دوباره امتحان بکن.
تی لهجه ؤ املا انتخاب ره اَ ابزار عوض نکنه. اَ صفحه هدف اَ هسه کی دکمه جاشان، رسیده پیام ؤ نوشته نتیجه ره روشن‌تر بدینی. هر وخت ورودی زوان یا کیبورد ره عوض کودی، اَ آزمون ره دوباره شروع بکن. نتیجه ره قدم‌به‌قدم مقایسه کئن، بی‌دلیل دستگاه عوض کئن جه ویشتر کمک کونه.